(Илтгэл)
Public Relations - Манайхан монголчлоод ПИАР гэж яриад хэвшчихсэн. Энэ үгийн утга нь энгийнээр тухайн асуудлаар олон түмний санаа бодол, хүсэл сонирхолд нийцүүлэн үйл ажиллагаагаа чиглүүлэх, өдөөх улмаар олон түмний хүсэл сонирхлыг чиглүүлэн залж өөртөө буюу зорилтот асуудал руу татах гэж ойлгож болно. Энэ урлагийг ганцхан улс төрд хэрэглэдэггүй, санхүү бизнес, урлаг уран сайхны бүхий л салбарт хэн нэгэн хүн юм уу байгууллага, үйлчилгээ хэв маягт ашигладаг. Бүр хямралын энэ цаг үед ч баруунд бүр ойрхон орос улсад ихээр ашиглаж байна. Манайд зөвхөн улстөрийн сонгуулийн менежментийн нэг хэсэг гэж ойлгогдоод байдаг ПИАР нь ядуу буурай орнуудад олонлогийн хүсэл тэмүүлэл, амьдрах хэв маяг нь зөвхөн улс төрд орсноор биелэгдэх бүрэн бололцоотой байдаг буюу бүх зүйлээ улстөртэй холбож ойлгодог нэг талтай, нөгөө талаас сонирхогч хүрээ өргөн учраас эсгий хийх газар нохой гүйх нь олширсон учир цэцэглээд байх шиг. Энд нэг сонирхолтой баримт дурьдая.
Манайд ихэвчлэн хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд буюу сэтгүүлч эсвэл реклам үйлдвэрлэгчид нэг бол дарга нар ПИАРчин байдаг. Гэтэл баруунд цөмийн дайныг хамгийн өндөр түвшинд хүргээд дараа нь өөрийн гараар тэр галыг унтрааж чадсан гэж болох Рональд Рейган дэргэдээ фантастик, футурологичид буюу ирээдүй судлаачид зөгнөлт зохиолчдыг цуглуулжээ. Магадгүй АНУ-ын түүхэнд хамгийн өндөр төсөвтэй ч гэсэн хамгийн их ухаан суулгасан Оддын дайны төлөвлөгөө бол магадгүй тэр дайнаас гарах хамгийн зөв арга зам байсан байх. Тухайн үедээ шүү.
PR нь өөрөө сонгуулийн менежментийн нэг хэсэг биш төдийгүй өөрөө бие даасан улс төрийн сэтгэлзүйн салбар шинжлэх ухаан бөгөөд ПИАРчин гэдэг бол шийдвэр гаргах түвшинд ойр хүмүүсийн хэн нэгэндээ юм уу даргадаа долигнох, түүний тушаалаар явдаг үйл ажиллагаа биш юм. Энэ хоёр ойлголтыг өнөөдөр манайд ялган ойлгож байгаа мэргэжилтэн байдаг болов уу?
Товчхондоо чи мөнгөө төлсөн бол дуугаа захиалж болно. Гэхдээ чиний найрыг зон олны сэтгэл зүрхэнд бусдын хурим найраас илүү сайхан хоногштол ямар дууг ямар дуучнаар дуулуулахаа бид мэдье, үгүй бол хариуцлагаа хүлээе гэсэн энгийн зарчмыг PR гэж ойлгож болно. Өөрөөр хэлвэл олон нийтийн сэтгэл зүйг тухайн нэр дэвшигч рүүгээ чиглүүлэх, түүнийг ямар ч хамаагүй үнэ цэнэ, арга ажиллагаагаар гаргах нь тухайн суртал ухуулгын багийн үүрэг хариуцлага болохоос биш, тийм чадвар чадалтай мэргэжилтнүүдээр багаа бүрдүүлэх ёстой болохоос биш, хэн даргад ойр, хэн худлаа рекламны пауз, хэн хэвлэл мэдээлэл хариуцсан хүн ПИАРчин биш юм. Ямар ч хүнд алдаа оноо байдаг.
Амьдрал өөрөө хар цагаан бас баялаг.
Чухам энэ дундаас чөтгөрийг хүртэл тэнгэрийн элч болгон хувиргах нь улстөрийн сонгуулийн суртал ухуулгын багийн хийх ёстой ажил болохоос биш нийгэм угаасаа манай хүний эсрэг байна, даргын хэлснээр тэр хүнээр муулуулчихъя гэх мэтээр нийгмийн сэтгэл зүйг өөрчлөх бус хүлээн зөвшөөрсөн, буланд шахагдсан, тулга тойрсон, хариуцлага хүлээхээс айсан, бие даан шийдвэр гаргахаас эмээдэг нөхдүүд ийм тоглоомоор тоглодоггүй юм. Бас худал үнэн баахан ном халтардуулан хольж хутган орчуулчихаад, өөрийгөө тухайн сэдвээр ПИАРчин гэх нөхдүүд ч гэсэн хүмүүсийн дан ялангуяа улстөрийн өндөрлөг өөд мацагсдын халаасыг мөн ч ичих нүүргүй ухаж байна. Уг нь хулгайчаас хулгайлж байгаа юм чинь ямар хамаа байна гэж бодож болох ч хулгайч ч гэсэн хүн. Хүний сэтгэлийг өөрчилж ухуулах нь ПИАР-ын гол зорилго болохоос Хүний сэтгэлийг хөдөлгөх дуу захиалсан хүнийхээ хармааг нь ухах нь ПИАР-ын зорилго биш. Тийм учир өнгөрсөн ерөнхийлөгчийн сонгуульд МАХН-ын сонгуулийн төв штабаас явуулсан суртал ухуулгын ажлуудыг тоймлон задлах гээд үзье. Нийт алдсан саналын дүнг дүнг 100 хувь гэж тооцвол:
- Тэжээлгэгч ОНХМХ. Тэд зөвхөн мөнгө авах төдийгөөр өөрийн сонин хэвлэл тв-дээ орлого олох гэнэ. Юуг ч хамаагүй нийгэмд цацна. Гэвч энэ нь тэдний буруу биш тухайн нэр дэвшигчийн сурталчилгааны баг бэлдэж өгөх ёстой мэдээллийг өөрсдөө сайн дураар бэлтгэсэн болж зориудаар тийм өндөр өртөгтэй захиалга авдаг. Юм хийсэн болж харагдах л юм даа. Үнэндээ наад захын нэг томхон компаний маркетингийн төлөвлөгөөг харахад эхлээд зах зээлээ судлаад, судалгаан дээрээ үндэслэн цаашаа хаана ямар мэдээллийг хүргэж гэж ажилладаг нь харагдана даа. Хэн ч үзэхгүй уншихгүй мэдээллийг түгээсний төлөө төлсөн тэр их мөнгөөр, олон нийтэд арай ойр дөхөм зүйл хийх хэрэгтэй байсан юм. 10 % санал алдсан. Хэт эмх замбараагүй мэдээлэл өөрөө хүмүүсийг эгдүүцүүлэхэд хүргэсэн.
- ОХУ-ын Ерөнхий сайд Путин ирж “нэмэр” болов. Санаатай, санаагүй тэгээд л таарчихсан. Монголчууд орост дургүй болсондоо биш соц-ийн үеийн “сайн сайхан чанар”-ын тухай “эргэн дурсдаг” хөгшчүүл багасаж, 1990 онд ардчилалтай хамт төрсөн хүүхдүүд энэ сонгуульд оролцов. Тэр залуучуудад Путин биш Обама ч юм уу нэг хамтлагийн дуучин дээр нь ойлгомжтой. Ядаж хальт мульт англи хэлтэйг хэлэх үү. Тэгээд ч хэн нэгнээс, хэт их гүрнээс айх цаг нэгэнт өнгөрчээ. Мэдээлэлжсэн эрин зууны хамгийн том хамгаалалт бол энэ юм. Нөгөө талаасаа нээлттэй нийгмийн давуу тал. Гэхдээ мэдээж нийт сонгогчдын багахан хэсэг буюу 5 % нь л гэнэтийн айлчлалд эмзэглэсэн.
- АН-ын хувьд сөрөг сурталчилгаагаа МАХН-ы эсрэг биш Энхбаяр гэдэг хувь хүн авилгалчин, эхнэр нь нөхрийнхөө толгойг мэддэг, тагнуулын газар давхиж очоод, хүн болгоныг чагнасан, аав ээж нь ийм тийм газар авсан, байр бэлгэнд авсан, тийм машин унадаг, ээж нь ач зээгээ хараад сууж байхын оронд томоохон компаний захирлуудтай наймаа ярьж явдаг, дүү нь тийм улсад манайхыг төлөөлдөг гэх мэтээр зөвхөн мань хүний хувийн асуудал руу дайрах объектоо тодорхойлж, МАХН болон түүний мянга мянган жирийн гишүүд рүү илтээр довтлоогүй нь нэг том алхам болсон. Энэ тактик 10%- ийн саналыг авсан.
- Мөн түүнчлэн манай Элбэгдорж жоохон тиймхэн л дээ, гоё худлаа уран ярьдаг панаалтай гэхдээ л...гэхдээ л Энхбаяр л биш бол чөтгөр ч яахав гэсэн өөрийгөө “ил тодоор” муулан, өрсөлдөгчөө “давслан” муулах дамжуулалтын арга хэрэглэсэн нь МАХН-ыг дэмждэг олон олон дэмжигчдийн саналыг шилжүүлэн авч чадсан. Энэ тактик 10% хавьцаа авсан.
- МАХН нэр барьж албан тушаалд очсон олон олон увайгүй түшмэдүүдийн энэ сонгуульд оруулсан “хувь нэмэр” байгаа. АН-д ч гэсэн ийм түшмэдүүд байдаг ч, тэд одоохондоо МАХН-ын ах дүү, амраг садан, нутаг усаараа 1990 оноос хойш байр сууриа бэхжүүлсэн нөхдүүдийн дэргэд хөхнөөсөө гараагүй жаалууд гэсэн үг. Уг нь аль нэг дээд, дунд шатанд ажиллаж байгаа түшмэдүүдийг зэрэгцүүлвэл адилхан авилгачин, ичгүүр сонжуургүй наймаачид байгаа. Тэд ичиж нэрэлхэхээ мэдэхгүй, зогсолтгүй эргэж байгаа дэлхийн хөгжлийн чиг хандлагыг ухаарах сөхөөгүй хэзээд даргаараа байх юм шиг хүмүүстэй харилцдагаас тэднийг тоож үздэггүй, хорхог боодог хийх, хэдэн төгрөг атгаад золгохоос хэтэрдэггүй учир амьдрал ямар байгааг ойлгохгүй “Тасралтын синдром”-оор өвчилсөн. Ард түмэн тэдний гэв гэнэтийн “сэхсэн” амьдралд маш эмзэглэдэг. Уг нь өөрсдөө хүртэл гадаадад гар утастайгаа явж, хаана байсан утасгүй интернетэд холбогдож байгаа хойно ганц хоёр гадаад мэдээ харж баймаар юм. Гэхдээ энэ нөхдүүд энэ сонгуульд тийм ч их гай болоогүй ээ. Үсрээд л 5%-ийн саналыг алдсан.
- Бусдын гараар могой бариулах арга. Цогтгэрэл, Энхтүвшин, Ч.Энхээ, Энхтуул, Эхнхсайхан, Жаргалсайхан гэх мэт. Уг нь стратегийн хувьд дайралтыг нөхөрлөж явсан улсуудаар нь хийх нь зөв хэдий ч, тактикийн хувьд нийгэмд үнэ цэнээ алдсан жоохон шизотой, нэг бол архинд донтсон эсвэл айсан, нөгөө бол үргэлж бусдыг матаж явдаг гэх мэт өөрсдөө өрсөлдөгчийг нь муулахаас илүүтэйгээр муу нэр дагуулж ирэх баг гаргаж ирсэн нь лав 10 %-ийн санал алдсан. Уг нь Элбэгдоржийг мэдэх улстөр нийгмийн зүтгэлтнүүд зөндөө байсан. Улстөрчдөөс хол байдаг ч олон түмэнд нэртэй сайхан нэртэй зүстэй улс зөндөө бий. Даанч мянган гавъяат дуулаад барсангүй.
- Хойш хургасан, асуудлыг шийдвэрлэхгүй орхисон 7/1 болон арьс өнгө, яс үндсээр ялгаварласан үзэл. Энэ чинь 1936 он биш 2009 он байгаа юм л даа. Элбэгдорж өөрөө л Шинжааниас нүүдэллэж ирээгүй бол өвөг дээдэс нь Шинэ Зеландиас ирсэн байлаа ч огт хамаагүй юм. Боолын үр удам дэлхийн гүрнийг удирдах болсон цаг даа. Энэ ажиллагаа 20% буюу хамгийн их саналыг унагасан.
- Хамгийн жижигхэн явуулга. Бохь 5% авсан. Уг нь судалгаагаа олигтойхон шиг хийгээд хэрэв тэд нь сайн хийдэг байсан бол бохь, тамхины иш, хог тарихын эсрэг сурталчилгаа хүмүүст хүрдэггүйг мэдэж авсансан бол оронд нь жишээ нь байр сууц түрээсэлж амьдардаг гэх мэтийн сурталчилгаа явуулсан бол дээр байхсан. Бохь хаясан гээд муулуулж буй нөхрийг харж байгаа хотод хөдөө маягаараа амьдардаг нөхөр гэрээсээ тавхан алхмын зайд морь харчихаад, гараа ч угаахгүй тэр рекламыг үргэлжлүүлэн үзээд сууж байгаа гэдгийг тооцоолох л ёстой байсан. Өөрөөр хэлвэл тухайн улс үндэстэн иргэдийн соёл уламжлал амьдрах хэв маяг өөрөө ПИАР-ын салшгүй хэсэг байдгыг мартсан. Сингапур бол өөр, бохины эсрэг хууль гаргасан цаг үе нь диктатурын үе байсан. Тэгээд ч бохиноос болж метронд нь гэмт хэрэг их гардаг байсан. Тэгэхээр хог хаяж байгаа нь ямар хортой вэ гэдгийг харуулах хэрэгтэй байсан. Манайд одоохондоо бохиноос болж вагон машин хоёр мөргөлдөөгүй л байна.
- Мориноос унаж байгаа сөрөг сурталчилгаанд Элбэгдоржийг унагаа дагуулсан гүү унасан зургийг монтажилсан нь илт. Наад захын нэтэд суудаг “бацаан” хараад л фото шоп гэнэ дээ. Үүний оронд өнгөрсөн хавар С.Баяр мориноос бас унаж нуруундаа гэмтэл авсан учир түүгээр ч юм уу мориноос унах бол байдаг л зүйл, харин яаж над шиг гэмтэж бэртээгүй юм гэх мэтээр хэлүүлсэн бол нөгөө бол мориноос унаж үзээгүй монгол хүн байхгүй, унаж байж бөх, уралдаж байж хүлэг гэх мэт зүйрлэж дөрөөлсөн аргаар үргэлжлүүлсэн бол дөрөөлөх гэж байгаад морь нь даагаагүй тэр сөрөг сурталчилгааг дарж чадах байсан. Эсвэл зүгээр л тэр унаж байгаа фокус муутай сонирхогчийн бичлэгийг дахин хийж мань эрийг инээмсэглэн босож ирээд морио илбээд, мордон давхих гэх мэтээр зохиомжилсон бол тэр уналт дарагдах байсан.10 %.
- Сургалтын төлбөрийг чөлөөлнө гэж шанаган цацалтын аргаар үзсэн. Гэвч дөнгөж сургууль төгсөлтийн үе таарсан, конкурс эхлэх болоогүй буюу би юм уу манай хүүхэд яах ч юм билээ гэсэн хандлага нөгөө талаар зорилтот бүлэг оюутны дийлэнхи нь жилийн эцэст төлбөрөө төлчихсөн байлаа. Тухайлсан сурталчилгаан дээрээ төлбөрөө төлсөн оюутнуудын төлбөрийг буцаан олгоно гэх мэтээр жоохон давс хужир нэмсэн бол саналын хувьд даялах боломж байсан. Дээр нь зах зээлийн хуулиар мэргэжлийн ажилтан бэлтгэх сургалт үнэ төлбөргүй мөн түүнчлэн мань хүний л бүтээлцсэн хуулиудаар 45000 төгрөгийн тэтгэмж авдаг болчихсон гэх мэтээр хэдийгээр тэнд суралцаж буй суралцагч цөөхөн ч гэсэн нийт масст сурах нэг нь үнэгүй сураад л байгаа гэсэн ойлголт тогтчихсон. Бас гадаадын их дээд сургуулиудад суралцах нь цааш явах арга зам гэх хандлага, ерөнхийдөө зах зээлийн шилжилт дуусах шатандаа явааг энэ бүхэн харуулж байна. Өөрөөр хэлвэл зах зээл дөнгөж эхэлж байх үед хүн болгон дээд боловсролтой болох гэж дайрдаг байсан цаг өнгөрч тэр дундаа үнэгүй боловсрол өөрөө аюултай гэдгийг хүүхдээ 100 долларын хувийн цэцэрлэгт өгч чадахгүй учраас гэрийнхээ дэргэд мань хүний хоолных нь мөнгийг нэмүүлсэн цэцэрлэгт өлсчихсөн ирдэгийг нь мэдэх цэвэрлэгч хүүхэн ч ойлгохтойгоо болжээ. Хүн хүүхдээсээ сүүлчийн үмх талхаа ч хайрладаггүй. Өөрөө уранхай хувцастай хүүхэд нь оргиналь нэртэй үнэтэй хулхи пүүз өмсөөд явж байгааг алийг тэр гэх вэ? Тэгэхээр зорилтот бүлэг нь уг нь зөв байна. Залуучууд. Гагцхүү тэднийг хэрхэн татах вэ гэдэг дээр алдаа гаргажээ. Боловсролын яам ч тиймээ л гээд байсан болохоос ямар ч судалгаа тооцоо, хөрөнгө санхүүгийн боломж бололцоог дурьдсангүй. Үүний оронд гадаадад сурч ажиллаж байгаа хүмүүст хар цагаан нь хамаагүй эрүүл мэнд, нийгмийн даатгалыг нь улс төлдөг болно. Нөгөө бол хөдөлмөрийн хөлсниий доод хэмжээг 330.000 төгрөг болгоно, төрийн албан хаагчдын цалинг 50 хувь нэмнэ гэх мэт хийсвэр мөртлөө амьдралд ойр сонсогдох улиг болсон амлалтууд оноо алдахгүй байх байсан. Хэрэв сонгогдлоо гэхэд хөрөнгө мөнгөний асуудал тэгтэй тэргүй дээд боловсролыг үнэгүй болгохтой л адил хавьцаа гарах биз.5%
- Төгсгөлд нь МАХН-ын сонгуулийн штаб хоёр толгойтой ажиллаж Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн штаб, МАХН-ын Удирдах зөвлөл хоёрын чухам аль нь асуудлыг шийдээд байгаа хэн нь фронтыг удирдаад байгааг мэргэжлийн хүмүүс ойлгохгүй байлаа. Генералууд ойлголцохгүй бол цэргүүд яахаа ч мэдэхгүй шүү дээ. 10 %.
Энэ чиглэлээр судлах гэж оролддог учир, ерөнхий хэдэн, өөрт харагдаж ойлгогдсон асуудлыг бичлээ. Одоо УИХ-ын нэг суудлын нөхөн сонгуульд нэр дэвшиж магадгүй байгаа Н. Энхбаярын хувьд хэд хэдэн гарц бий. Нэг нь, энэ холион бантангын үед пауз авч амсхийх, бусдын гараар өөрийн хийсэн хэзээ нэгэн цагт буруудах институт, процедураас хэлбэрийн төдий холдох, өөрийнх нь нэр хусавч арилахгүй, нэг талаар өөрийнх нь нэртэй байнга ардчилсан намынхан холбодог, “төрүүлсэн” хүүхдүүд гэх бүх шатны дээд, дунд, авилгачин түшмэдүүдээс Элбэгдоржоор салах арга. Уг нь маш ухаалаг ирээдүйг харсан улстөрчийн өөрийнхөө ч, улс орныхоо ч төлөө хийж чадах алхам. Тийм ч учир сонгуулийн үр дүн 10 хувь дээр эргэлдэж байхад хүлээн зөвшөөрсөн байж болох. Хоёрт, энэ амсхийлтийн дараа дахин хоёр дахин ерөнхийлөгчид зүтгэх боломж. Тэр залуу хүн. Дахиад ч улстөрд олон жил зүтгэх боломж бий. Нөхөн сонгуульд оролцвол Их хурлын дарга болох зам ч нээлттэй. Ерөнхий сайд бол одоо түүний суух сандал биш.
За нэг иймэрхүү. Та бүхэн нам эвсэл гэж талцалгүй бас харж, уншиж, бодно биз ээ. Дараачийн удаа Элбэгдорж ялахад нөлөөлсөн хүчин зүйлсүүдийг бичих гэж оролдсуу. Анхаарал тавьсанд баярлалаа.
2009-09-20
Friday, September 25, 2009
Wednesday, August 26, 2009
А. Арман “Би массажинд дуртай”
“Би массажинд дуртай”
- Тэгэх юм уу?
- Юу?
- Хэрэв тэгэх юм бол 40 мянга шүү...
- Хүүе чи ядаж наад хуруунуудын үеийг дуугаргаадах...
Нөгөөх бүсгүй хирэндээ л “уран” хөдөлгөөнөөр хуруунуудыг минь татсан ч болсонгүй. Дахиад л жоохон “Жонсон бэйби” нялж аваад, шаварт суусан машин татаж байгаа аятай “угзарч” эхэллээ.
- За, за болъё...
Юун үенийхээ шар ус гаргуулах, үе үеэр нь салгаад хаях нь.
- За яахав 30- аар тэгвэл тэг...
- Би чамтай тэгэх гэж ийшээ орж ирээгүй ээ, хөө...Тэгээд ч ах нь түрүүхэн тэгчихсэн. Баярлалаа.
Ядаж байхад хаа ч юм асаалттай байгаа “ЭФ Эм”-ээр “НҮБ” гэнэ үү? “НҮДЭ” ч гэнэ үү, нэг төслийн дарга авгай хөөрхий эм хүйстэн бэлгийн мөлжлөгт өртөн хэрхэн яаж зовж байсныг бараг л өөрсдөө ч юм уу өөрөө ч юм уу яаж сайхан болгосон тухайгаа амаа мэдэхгүй авч өгнө. Очиж, очиж бэлгийн мөлжлөг шүү. Ямар хямдхан орчуулга вэ дээ?
Нөгөөх маань дурамжхан нь аргагүй алчуур, тосоо аваад өрөөнөөс гарав.
Сайхан бүсгүй юмаа. Хүүхдээрээ шахуу царай, чилгэр тэгшхэн хөл, чийрэг сэргэр хөх, бараг “бенз” шахуу “гаагаа” ч юм уу, мини ч юм уу?
Даанч харц нь хотын төвийн подвальд байх тэр саун шигээ бөөн “манан будан, уур цан”, юу бодож байгаа нь ч “харагдахгүй”, обойдож өнгөлсөн тэр хананы цаана эцэс төгсгөлгүй үргэлжилсэн бохир, цэвэр усны хонгил шиг хаанаас хаа хүрэх нь ч таагдашгүй.
Би уг нь “тэгэх” гэж нэрлээд байгаа тийм “массаж”- нд дуртай. Ганцхан тэр бүсгүй маань гимнастикчин ч юм уу, эмнэг сургагч шиг биш байлаа ч, үл мэдэг чичирхийлж байгаа тийм л биеийг илбэх дуртай.
Нэг их хайр асаж дүрэлзээд байдаггүй юмаа гэхэд, үнсэлт хүлээсэн тийм л харцыг мэдрэх дуртай. Нарт ертөнцийн түг түмэн эрчүүдээс намайг гэж урин хүсэж байгаа нь гэрэлтэж байдаг тийм харцанд би дуртай. Олон олон бүсгүйтэй оддын дор нуугдаж яваагүй ч тоотой хэдхэн учрал болгон тодоос тод, одноос ч хурц гэрэлтэж байдаг юмаа. Би тийм харцанд зүрхээ “массаждуулах” дуртай.
2009/07/27
- Тэгэх юм уу?
- Юу?
- Хэрэв тэгэх юм бол 40 мянга шүү...
- Хүүе чи ядаж наад хуруунуудын үеийг дуугаргаадах...
Нөгөөх бүсгүй хирэндээ л “уран” хөдөлгөөнөөр хуруунуудыг минь татсан ч болсонгүй. Дахиад л жоохон “Жонсон бэйби” нялж аваад, шаварт суусан машин татаж байгаа аятай “угзарч” эхэллээ.
- За, за болъё...
Юун үенийхээ шар ус гаргуулах, үе үеэр нь салгаад хаях нь.
- За яахав 30- аар тэгвэл тэг...
- Би чамтай тэгэх гэж ийшээ орж ирээгүй ээ, хөө...Тэгээд ч ах нь түрүүхэн тэгчихсэн. Баярлалаа.
Ядаж байхад хаа ч юм асаалттай байгаа “ЭФ Эм”-ээр “НҮБ” гэнэ үү? “НҮДЭ” ч гэнэ үү, нэг төслийн дарга авгай хөөрхий эм хүйстэн бэлгийн мөлжлөгт өртөн хэрхэн яаж зовж байсныг бараг л өөрсдөө ч юм уу өөрөө ч юм уу яаж сайхан болгосон тухайгаа амаа мэдэхгүй авч өгнө. Очиж, очиж бэлгийн мөлжлөг шүү. Ямар хямдхан орчуулга вэ дээ?
Нөгөөх маань дурамжхан нь аргагүй алчуур, тосоо аваад өрөөнөөс гарав.
Сайхан бүсгүй юмаа. Хүүхдээрээ шахуу царай, чилгэр тэгшхэн хөл, чийрэг сэргэр хөх, бараг “бенз” шахуу “гаагаа” ч юм уу, мини ч юм уу?
Даанч харц нь хотын төвийн подвальд байх тэр саун шигээ бөөн “манан будан, уур цан”, юу бодож байгаа нь ч “харагдахгүй”, обойдож өнгөлсөн тэр хананы цаана эцэс төгсгөлгүй үргэлжилсэн бохир, цэвэр усны хонгил шиг хаанаас хаа хүрэх нь ч таагдашгүй.
Би уг нь “тэгэх” гэж нэрлээд байгаа тийм “массаж”- нд дуртай. Ганцхан тэр бүсгүй маань гимнастикчин ч юм уу, эмнэг сургагч шиг биш байлаа ч, үл мэдэг чичирхийлж байгаа тийм л биеийг илбэх дуртай.
Нэг их хайр асаж дүрэлзээд байдаггүй юмаа гэхэд, үнсэлт хүлээсэн тийм л харцыг мэдрэх дуртай. Нарт ертөнцийн түг түмэн эрчүүдээс намайг гэж урин хүсэж байгаа нь гэрэлтэж байдаг тийм харцанд би дуртай. Олон олон бүсгүйтэй оддын дор нуугдаж яваагүй ч тоотой хэдхэн учрал болгон тодоос тод, одноос ч хурц гэрэлтэж байдаг юмаа. Би тийм харцанд зүрхээ “массаждуулах” дуртай.
2009/07/27
А. Арман “Би эмэгтэй хүнд дуртай”
“Би эмэгтэй хүнд дуртай”
Бурханы авралаар би эмэгтэй хүнд дуртай. Тэд ойлгомжгүй байх тусам гайхамшигтай санагддаг. Тарган туранхай, өндөр нам, мисс юм уу цэвэрлэгч хийдэг нь хамаа алга. Эмэгтэй хүн л бол би тэднийг хайрладаг.
Яагаад гэвэл би эрэгтэй хүн. Бурхан эр эм гэж хоёр эсрэг хүйс заяасан учир нөгөө хүйснийхнээ хайрлахгүй бол яах гэж хүн тэр тусмаа эрэгтэй хүн болж төрөх юм бэ? Бас хорчин, худалч, хулгайч юу ч бай, нөгөө бол биеэ үнэлэгч, эсбөгөөс нөхрөө эзгүйчилдэг ч бай хамаа алга. Тэдэнд бидний хийж чадахгүй амьдрал ургуулах ид шид бий учир нөхдүүд минь тэдний өмнө бөхөлзөх нь зүйтэй.
Ингэхэд би хэдийнээс эсрэг хүйсээ сонирхож эхлэв. 3-р ангид байхаа. Манай ангид Налайхаас хэдэн хүүхэд шилжиж ирсэний дотор Амартүвшин гэдэг нэг их урт гэзэгтэй хацран дээрээ мэнгэтэй охин байлаа. Хайр дурлал гэж юу болох тухай мэдэхгүй ч гэлээ тэр яагаад ч юм надад маш их таалагдсан.
Анх удаа би эсрэг хүйсний хүнээ сонирхсон минь тэр.
Миний таньж мэддэг ангийн болон байрны охидуудаас их л өөр зүгийн амьтан мэт санагдаж байсан. Бодлыг минь уншсан мэт багш хажууд суулгаж, би эмээгийнхээ өглөө өгсөн ганц ширхэг чихрийг түүнд өгч билээ. Тэр үед чихэр ховор бараа байсан юм шүү дүү нар минь.
Даанч манай ангийн Нандиа гэдэг хамгийн аманцар ховч охин харчихаад ангиар нэг тараав аа...Арман шинэ ирсэн охинд чихэр өгсөн гээд л...Манай ангийн охидууд муухай хараад л, банди нар аан энэ тэгвэл чиний авгай гэлцэн нүүр хийх газаргүй болгов. Би хичнээн эсэргүүцээд тэд тэр охиныг миний авгай гэж нэрлэхээ больсонгүй. Тэгтэл нэг нь сонин санаа гаргав.
Арман чихэр өгсөн охиноо өөрөө зодох ёстой гэж...
Зодно гэхээр аймаар балбана гэсэн үг биш л дээ. Ямар ч байсан цохих ёстой байлаа. Манай ангийн хөвгүүд тэр тэнэг санааг дэмжлээ. Би авгайтай гэдэг нэрнээс салахын тулд юу ч хийхээс буцахгүй байв. Хэдий тэр охиныг өрөвдөж байсан ч, тэр надад маш их таалагдаж байсан ч би тэр охин руу очоод хөл рүү нь өшиглөж билээ.
Тэр миний эмэгтэй хүнд гар хүрсэн анхны бөгөөд эцсийн хуншгүй тохиолдол байсан юм.
Тун ч удалгүй манайх байранд орж, би өөр сургууль руу шилжсэн. Гэхдээ л би харамсаад байлаа. Бодоод л яваад байлаа. Яасан муухай юм хийв дээ гэж...Одоо хүртэл тэр тухай боддог. Хэрэв тэр хаа нэгтээ амьд мэнд байдаг бол уулзаж уучлал гуйх юмсан. Түүнээс хойш маш олон жил өнгөрч, олон ч үйл явдал болж, амьдралд минь сайн муу олон бүсгүй зөрж өнгөрлөө.
Ажил дээрээ ч юм уу амраг хайрын асуудлаас болж, аргаа баран цохиод авмаар санагдаж байсан үе таарсан ч, би гаднах нь хачин байдалтай байгаа ч дотоод мөн чанар нь гайхамшигтай эмэгтэй хүний өөдөөс нударгаа зангидаж чадахгүй юм билээ. Тэгсэнд орвол наадмын бэлтгэлд гарсан бөхчүүдийн хоол нь буцалж байгаа тогоотой зуухыг гүйж очоод өшиглөөд хаясан нь дээр...
Хамгийн анхны Эр хүн бүсгүйгээ галзуу зэрлэг араатнаас хамгаалах гээд ч юм уу, эсвэл тэр хүүхнийг өөрийн болгохын тулд юу ч хийхээс буцахгүй болтлоо галзуурчихсан ирээдүйн нөхрийнх нь гарт амиа алдсан байх даа.
Тиймээ би эмэгтэй хүнд дуртай. Гудамжинд эмэгтэй хүн цохиж байгаа хоёр гурван нөхөртэй нударга зөрүүлэв. Даанч нөгөө өмөөрсөн хүүхэн маань нөхөртэйгээ нийлэн над руу дайраад жоохон тиймхэн юм болно гээч. Бүгд л тэгдэг. Хөөрхийс гэртээ хэзээ нэгэн цагт харихаас хойш нөхрөөсөө айдаг байх л даа. Аягүй бол нөгөө нөхөр нь сайхан өлгөж аваад надаар далимдуулан дахиж балбах биз...
Бүсгүйчүүд бидэнд зодуулахын тулд биш биднийг зодолдуулахын төлөө төрсөн юм шүү л гэж хэлэх гээд дэвэн дэлхийгээр нисэв ээ...Эрчүүд ээ, гар чинь загатнаад байвал бокс гэж нэг гоё спорт байдаг юм шүү дээ. Олимпийн аварга болчих ч юм бил үү?
2009/07/14. Улаанбаатар
Бурханы авралаар би эмэгтэй хүнд дуртай. Тэд ойлгомжгүй байх тусам гайхамшигтай санагддаг. Тарган туранхай, өндөр нам, мисс юм уу цэвэрлэгч хийдэг нь хамаа алга. Эмэгтэй хүн л бол би тэднийг хайрладаг.
Яагаад гэвэл би эрэгтэй хүн. Бурхан эр эм гэж хоёр эсрэг хүйс заяасан учир нөгөө хүйснийхнээ хайрлахгүй бол яах гэж хүн тэр тусмаа эрэгтэй хүн болж төрөх юм бэ? Бас хорчин, худалч, хулгайч юу ч бай, нөгөө бол биеэ үнэлэгч, эсбөгөөс нөхрөө эзгүйчилдэг ч бай хамаа алга. Тэдэнд бидний хийж чадахгүй амьдрал ургуулах ид шид бий учир нөхдүүд минь тэдний өмнө бөхөлзөх нь зүйтэй.
Ингэхэд би хэдийнээс эсрэг хүйсээ сонирхож эхлэв. 3-р ангид байхаа. Манай ангид Налайхаас хэдэн хүүхэд шилжиж ирсэний дотор Амартүвшин гэдэг нэг их урт гэзэгтэй хацран дээрээ мэнгэтэй охин байлаа. Хайр дурлал гэж юу болох тухай мэдэхгүй ч гэлээ тэр яагаад ч юм надад маш их таалагдсан.
Анх удаа би эсрэг хүйсний хүнээ сонирхсон минь тэр.
Миний таньж мэддэг ангийн болон байрны охидуудаас их л өөр зүгийн амьтан мэт санагдаж байсан. Бодлыг минь уншсан мэт багш хажууд суулгаж, би эмээгийнхээ өглөө өгсөн ганц ширхэг чихрийг түүнд өгч билээ. Тэр үед чихэр ховор бараа байсан юм шүү дүү нар минь.
Даанч манай ангийн Нандиа гэдэг хамгийн аманцар ховч охин харчихаад ангиар нэг тараав аа...Арман шинэ ирсэн охинд чихэр өгсөн гээд л...Манай ангийн охидууд муухай хараад л, банди нар аан энэ тэгвэл чиний авгай гэлцэн нүүр хийх газаргүй болгов. Би хичнээн эсэргүүцээд тэд тэр охиныг миний авгай гэж нэрлэхээ больсонгүй. Тэгтэл нэг нь сонин санаа гаргав.
Арман чихэр өгсөн охиноо өөрөө зодох ёстой гэж...
Зодно гэхээр аймаар балбана гэсэн үг биш л дээ. Ямар ч байсан цохих ёстой байлаа. Манай ангийн хөвгүүд тэр тэнэг санааг дэмжлээ. Би авгайтай гэдэг нэрнээс салахын тулд юу ч хийхээс буцахгүй байв. Хэдий тэр охиныг өрөвдөж байсан ч, тэр надад маш их таалагдаж байсан ч би тэр охин руу очоод хөл рүү нь өшиглөж билээ.
Тэр миний эмэгтэй хүнд гар хүрсэн анхны бөгөөд эцсийн хуншгүй тохиолдол байсан юм.
Тун ч удалгүй манайх байранд орж, би өөр сургууль руу шилжсэн. Гэхдээ л би харамсаад байлаа. Бодоод л яваад байлаа. Яасан муухай юм хийв дээ гэж...Одоо хүртэл тэр тухай боддог. Хэрэв тэр хаа нэгтээ амьд мэнд байдаг бол уулзаж уучлал гуйх юмсан. Түүнээс хойш маш олон жил өнгөрч, олон ч үйл явдал болж, амьдралд минь сайн муу олон бүсгүй зөрж өнгөрлөө.
Ажил дээрээ ч юм уу амраг хайрын асуудлаас болж, аргаа баран цохиод авмаар санагдаж байсан үе таарсан ч, би гаднах нь хачин байдалтай байгаа ч дотоод мөн чанар нь гайхамшигтай эмэгтэй хүний өөдөөс нударгаа зангидаж чадахгүй юм билээ. Тэгсэнд орвол наадмын бэлтгэлд гарсан бөхчүүдийн хоол нь буцалж байгаа тогоотой зуухыг гүйж очоод өшиглөөд хаясан нь дээр...
Хамгийн анхны Эр хүн бүсгүйгээ галзуу зэрлэг араатнаас хамгаалах гээд ч юм уу, эсвэл тэр хүүхнийг өөрийн болгохын тулд юу ч хийхээс буцахгүй болтлоо галзуурчихсан ирээдүйн нөхрийнх нь гарт амиа алдсан байх даа.
Тиймээ би эмэгтэй хүнд дуртай. Гудамжинд эмэгтэй хүн цохиж байгаа хоёр гурван нөхөртэй нударга зөрүүлэв. Даанч нөгөө өмөөрсөн хүүхэн маань нөхөртэйгээ нийлэн над руу дайраад жоохон тиймхэн юм болно гээч. Бүгд л тэгдэг. Хөөрхийс гэртээ хэзээ нэгэн цагт харихаас хойш нөхрөөсөө айдаг байх л даа. Аягүй бол нөгөө нөхөр нь сайхан өлгөж аваад надаар далимдуулан дахиж балбах биз...
Бүсгүйчүүд бидэнд зодуулахын тулд биш биднийг зодолдуулахын төлөө төрсөн юм шүү л гэж хэлэх гээд дэвэн дэлхийгээр нисэв ээ...Эрчүүд ээ, гар чинь загатнаад байвал бокс гэж нэг гоё спорт байдаг юм шүү дээ. Олимпийн аварга болчих ч юм бил үү?
2009/07/14. Улаанбаатар
А. Арман “Тэрбумтан болохыг мөрөөдөгсдөд”
“Тэрбумтан болохыг мөрөөдөгсдөд”
Эрхэм та 9 тэгтэй мөнгөн хөрөнгийн эзэн болохыг хүсвэл, дараахь 9 зарчмыг уншаад үз. Би ямар нэгэн номноос орчуулаагүй бөгөөд магад уншсан олон номны мөрүүд холилдсон байхыг үл үгүйсгэнэ:
1. “Хүн бол хамгийн чухал капитал бөгөөд хүнд оруулсан бүхий л хөрөнгө оруулалт эргэж нөхөн төлөгддөг.” Карл Маркс хэлжээ. Намайг хоцрогдсон социалист юм ярилаа гэх хүмүүн байх ахул дөнгөж энэ хавар АНУ-д Карл Марксын эдийн засгийн онолыг судлах жил бүрийн ОУ-ын эрдэмтэн судлаачдын ээлжит бага хурал болсныг тэмдэглэх нь зүйтэй байх. Тэгэхээр хүн хамгийн чухал капитал гэдгийг үргэлж санаж яв. Учир нь чи хүний бодсон зүйл дээр, хүн ажиллуулж, хүнд зориулсан юм хийгээд, хүн тэрнийг чинь худалдан авснаар зөрүү мөнгөн дүн нь чамд ашиг болох учир хэзээ ч хоосон цифрэнд битгий утга учир өг. Тэрэнд орвол бага ангийн хүүхдийнхээ тооны хичээлд тусал.
2. Нэмүү өртөгийн онолыг дээр дурьдсан эр бас л оновчтой тодорхойлсон. Хэлээд хэлээд ойлгохгүй юм бол хэлэхээ болъё оо гэдэг шиг бид ч тэр дундаа ирээдүйн тэрбумтан та ч гэсэн нэмүү өртөг шингэсэн талх худалдан авч байгаа учир талоноо битгий хая. Бас талоноор үйлчилдэггүй дэлгүүр лангуунаас юм битгий худалдан ав. Жил бүрийн санхүүгийн тайлангийн улиралд багтаан өөрийн дэлгүүрт үйлчлүүлсэн талонуудаа цуглуулан авч очоод нэмүү 10%-ийн татвараа буцаан авч болдог. Жоохон залхуутай бас ичмээр ч юм шиг. Гэхдээ баяжихыг хүсэж байгаа бол тэр хүний сэтгэл хөдлөлийн янз бүрийн булчирхайнуудаа “авхуулсан нь” дээр шүү. Үүгээр юу хэлэхийг хүсэв гэхээр, Чи өөрөө ч нэмүү өртөг гэгддэг энэ банкнаас гадуурх ямар ч хүүгүй мөнгөн хуримтлалын санг арвижуулахын оронд түүнээс зугатах боломж бололцоог эртнээс судалж байгаарай гэсэн үг.
3. Мөн түүнчлэн татварын багц хуулиудын дундаас зөвхөн хөнгөлөлт урамшуулалттай хэсгийг тогтоогоод ав. Маань мэгзэм шиг.
4. Асар их баялаг зүгээр нэг ороод ирдэггүй учир улстөрчидтэй найзал. Тэдэнд мөнгө өгч болно. Харин зээлдэүүлж болохгүй гэдгийг үргэлж сана. Хэрэв тэднээс тус гуйх юм бол тэд чамаас зайгаа барина. Тийм учир ажил хэргийн шинжтэй л яриагаа эхэлж ажил хэрэгчээр наймаагаа дуусга бай.
5. Хууль бус наймаанд оролцож гэв гэнэт баяжих санал үргэлж ирнэ. Чи орох гэж огт бодохгүй байна гэсэнд орвол одоохондоо мөнгөөөр муу байна гэж худал хэл. Хэрэв нөгөө нөхөд азаар контрабанд нь амжилттай болоод “дороо томорвол” чамайг овоо хараандаа оруулна. Чи “бууны нохой” ч юм бил үү? Тийм учир сонинууд дээр өртэй байгаагаа, компани чинь урагшилахгүй байгаа мэтээр жоохон бичүүлж анхаарлыг өөрөөсөө холдуулж болох юм. Хэрэв нөгөө нөхөр бүр “Дон Корлеоне” болчихвол, ажлын өдөр ч хамаагүй ганц шил юм бариад зүгээр л амьдрал хүүхэд насаа ч юм уу, анх танилцаж байсан тэр үеэ ярьж чалчих гэж оч...тэр гайхна. Сэжиглэнэ. Тэгээд чамайг шал согтуу гарч явсан хойно. Өөрөөс нь юу ч гуйх гэж ирээгүйг ойлгоод тайвширна. Харин хүмүүс чамайг түүнтэй их ойр гэж бодно. Өөрөөр хэлвэл бусад жижиг гарууд чамайг оролдохгүй.
6. Хэн нэгэн улстөрчийн ах дүүс эсвэл нууц амраг нь түр зуур эргүүлэх асар их мөнгөн боломжийн тухай санамсаргүй мэт ам алдана. Хэрэв чи үүнийг шүүрээд авбал хохь чинь. Уг нь чамайг овоо тул юм бодож байсан чинь харин жараахай байж. Ийм хүмүүс хэзээ ч мөнгийг чинь эргүүлж өгөхгүй дээ. Шүүхэдвэл чи л өөрөө “бөгсөө ухуулна”. Нөгөө улстөрч дээр орвол, надад та нарын асуудал ямар хамаатай юм бэ гээд суучихна. Аягүй л бол мань эр чам руу дэгээ шидсэн дээ.
7. Бүх төрлийн бизнес рүү хөрөнгө оруулаад маш хурдан хөрөнгөө татан авч байх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлвэл одооныхоор хувьцаа эзэмшээд зарна гэсэн үг. Гэхдээ зарим нэг нь “Баавгай” болох гээд бамбаруушхан болчих тохиолдол бий. Би энд шууд утгаар нь хөрөнгийн зах бизнес ярьсангүй. Түүн шиг л мөнгөө байнга эргэлдүүлж нэгээс нөгөөд шилжиж бай гэх гэсэн юм. Энэ нь урт хугацааны лизингээс илүү богинохон хугацаатай ломбард ашигтай байдгаар харагдана.
8. Хувьсгалыг хүртэл зээлээр л хийдэг юм шүү. Ленин Германаас 14 сая марк зээлсэн нь саяхан нэхэгдээд бөөн юм болж билээ. Тэгэхээр хүнээс зээлэх гуйхдаа зоригтой байгаарай. Чи тэрбумтан болохоос хойш тэрмуугаас хэдэн цааас түр л авч байгаа болохоос. Өгөхгүй бол болино л биз...Гэхдээ мартахгүй ээ...Өөрөөр хэлвэл чи мөнгө зээлэхийг хүсэж байгаа тэр үедээ харц дээгүүр нэг их гүн бөгөөд чи тэр хүнээс биш тэр хүн чамаас зээлэх гэж байгаа мэт асуусан үл итгэсэн харцтай бай...
9. Хамгийн хямд төсөр зүйл хэрэглэж бай...тэгэхдээ ажилтнуудаа хамгийн гоё хувцаслахыг шаардаж, сайхан үнэтэй оффист суулгаж, үнэтэй ресторанд дайлж бай. Тэр том хүлээн авалтны эзэн бусдаасаа эрс ялгагдаж харагдана. Нэг Зөөгч тэнд андуураад суучихсан гэмээр. Дэлгүүрт байж л байдаг хямдхаан костюмтай. Үгүй мөн энэ тэрбумтнууд нэг бодлын маягтай нэг бодлын ямар энгийн байх юм бэ?
За хэрэв та бүхэнд сонихолтой санагдвал өчүүхэн надад зурвас илгээгээрэй. Чадан ядан бичвэрлэсүү...
2009/07/21
Эрхэм та 9 тэгтэй мөнгөн хөрөнгийн эзэн болохыг хүсвэл, дараахь 9 зарчмыг уншаад үз. Би ямар нэгэн номноос орчуулаагүй бөгөөд магад уншсан олон номны мөрүүд холилдсон байхыг үл үгүйсгэнэ:
1. “Хүн бол хамгийн чухал капитал бөгөөд хүнд оруулсан бүхий л хөрөнгө оруулалт эргэж нөхөн төлөгддөг.” Карл Маркс хэлжээ. Намайг хоцрогдсон социалист юм ярилаа гэх хүмүүн байх ахул дөнгөж энэ хавар АНУ-д Карл Марксын эдийн засгийн онолыг судлах жил бүрийн ОУ-ын эрдэмтэн судлаачдын ээлжит бага хурал болсныг тэмдэглэх нь зүйтэй байх. Тэгэхээр хүн хамгийн чухал капитал гэдгийг үргэлж санаж яв. Учир нь чи хүний бодсон зүйл дээр, хүн ажиллуулж, хүнд зориулсан юм хийгээд, хүн тэрнийг чинь худалдан авснаар зөрүү мөнгөн дүн нь чамд ашиг болох учир хэзээ ч хоосон цифрэнд битгий утга учир өг. Тэрэнд орвол бага ангийн хүүхдийнхээ тооны хичээлд тусал.
2. Нэмүү өртөгийн онолыг дээр дурьдсан эр бас л оновчтой тодорхойлсон. Хэлээд хэлээд ойлгохгүй юм бол хэлэхээ болъё оо гэдэг шиг бид ч тэр дундаа ирээдүйн тэрбумтан та ч гэсэн нэмүү өртөг шингэсэн талх худалдан авч байгаа учир талоноо битгий хая. Бас талоноор үйлчилдэггүй дэлгүүр лангуунаас юм битгий худалдан ав. Жил бүрийн санхүүгийн тайлангийн улиралд багтаан өөрийн дэлгүүрт үйлчлүүлсэн талонуудаа цуглуулан авч очоод нэмүү 10%-ийн татвараа буцаан авч болдог. Жоохон залхуутай бас ичмээр ч юм шиг. Гэхдээ баяжихыг хүсэж байгаа бол тэр хүний сэтгэл хөдлөлийн янз бүрийн булчирхайнуудаа “авхуулсан нь” дээр шүү. Үүгээр юу хэлэхийг хүсэв гэхээр, Чи өөрөө ч нэмүү өртөг гэгддэг энэ банкнаас гадуурх ямар ч хүүгүй мөнгөн хуримтлалын санг арвижуулахын оронд түүнээс зугатах боломж бололцоог эртнээс судалж байгаарай гэсэн үг.
3. Мөн түүнчлэн татварын багц хуулиудын дундаас зөвхөн хөнгөлөлт урамшуулалттай хэсгийг тогтоогоод ав. Маань мэгзэм шиг.
4. Асар их баялаг зүгээр нэг ороод ирдэггүй учир улстөрчидтэй найзал. Тэдэнд мөнгө өгч болно. Харин зээлдэүүлж болохгүй гэдгийг үргэлж сана. Хэрэв тэднээс тус гуйх юм бол тэд чамаас зайгаа барина. Тийм учир ажил хэргийн шинжтэй л яриагаа эхэлж ажил хэрэгчээр наймаагаа дуусга бай.
5. Хууль бус наймаанд оролцож гэв гэнэт баяжих санал үргэлж ирнэ. Чи орох гэж огт бодохгүй байна гэсэнд орвол одоохондоо мөнгөөөр муу байна гэж худал хэл. Хэрэв нөгөө нөхөд азаар контрабанд нь амжилттай болоод “дороо томорвол” чамайг овоо хараандаа оруулна. Чи “бууны нохой” ч юм бил үү? Тийм учир сонинууд дээр өртэй байгаагаа, компани чинь урагшилахгүй байгаа мэтээр жоохон бичүүлж анхаарлыг өөрөөсөө холдуулж болох юм. Хэрэв нөгөө нөхөр бүр “Дон Корлеоне” болчихвол, ажлын өдөр ч хамаагүй ганц шил юм бариад зүгээр л амьдрал хүүхэд насаа ч юм уу, анх танилцаж байсан тэр үеэ ярьж чалчих гэж оч...тэр гайхна. Сэжиглэнэ. Тэгээд чамайг шал согтуу гарч явсан хойно. Өөрөөс нь юу ч гуйх гэж ирээгүйг ойлгоод тайвширна. Харин хүмүүс чамайг түүнтэй их ойр гэж бодно. Өөрөөр хэлвэл бусад жижиг гарууд чамайг оролдохгүй.
6. Хэн нэгэн улстөрчийн ах дүүс эсвэл нууц амраг нь түр зуур эргүүлэх асар их мөнгөн боломжийн тухай санамсаргүй мэт ам алдана. Хэрэв чи үүнийг шүүрээд авбал хохь чинь. Уг нь чамайг овоо тул юм бодож байсан чинь харин жараахай байж. Ийм хүмүүс хэзээ ч мөнгийг чинь эргүүлж өгөхгүй дээ. Шүүхэдвэл чи л өөрөө “бөгсөө ухуулна”. Нөгөө улстөрч дээр орвол, надад та нарын асуудал ямар хамаатай юм бэ гээд суучихна. Аягүй л бол мань эр чам руу дэгээ шидсэн дээ.
7. Бүх төрлийн бизнес рүү хөрөнгө оруулаад маш хурдан хөрөнгөө татан авч байх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлвэл одооныхоор хувьцаа эзэмшээд зарна гэсэн үг. Гэхдээ зарим нэг нь “Баавгай” болох гээд бамбаруушхан болчих тохиолдол бий. Би энд шууд утгаар нь хөрөнгийн зах бизнес ярьсангүй. Түүн шиг л мөнгөө байнга эргэлдүүлж нэгээс нөгөөд шилжиж бай гэх гэсэн юм. Энэ нь урт хугацааны лизингээс илүү богинохон хугацаатай ломбард ашигтай байдгаар харагдана.
8. Хувьсгалыг хүртэл зээлээр л хийдэг юм шүү. Ленин Германаас 14 сая марк зээлсэн нь саяхан нэхэгдээд бөөн юм болж билээ. Тэгэхээр хүнээс зээлэх гуйхдаа зоригтой байгаарай. Чи тэрбумтан болохоос хойш тэрмуугаас хэдэн цааас түр л авч байгаа болохоос. Өгөхгүй бол болино л биз...Гэхдээ мартахгүй ээ...Өөрөөр хэлвэл чи мөнгө зээлэхийг хүсэж байгаа тэр үедээ харц дээгүүр нэг их гүн бөгөөд чи тэр хүнээс биш тэр хүн чамаас зээлэх гэж байгаа мэт асуусан үл итгэсэн харцтай бай...
9. Хамгийн хямд төсөр зүйл хэрэглэж бай...тэгэхдээ ажилтнуудаа хамгийн гоё хувцаслахыг шаардаж, сайхан үнэтэй оффист суулгаж, үнэтэй ресторанд дайлж бай. Тэр том хүлээн авалтны эзэн бусдаасаа эрс ялгагдаж харагдана. Нэг Зөөгч тэнд андуураад суучихсан гэмээр. Дэлгүүрт байж л байдаг хямдхаан костюмтай. Үгүй мөн энэ тэрбумтнууд нэг бодлын маягтай нэг бодлын ямар энгийн байх юм бэ?
За хэрэв та бүхэнд сонихолтой санагдвал өчүүхэн надад зурвас илгээгээрэй. Чадан ядан бичвэрлэсүү...
2009/07/21
А. Арман “Интернэт байхад машинаар яах юм бэ?”
“Интернэт байхад машинаар яах юм бэ?”
Өнөө өглөө “өнөөдүүл чинь” бензиний үнийг дахиж 90 төгрөгөөр нэмчихэж. “Өнөөдүүл”-ийн “зовлон зүдгүүр”-ийг эх орныхоо төлөө хэрхэн яаж “зүтгэж” байгааг “ойлгосон”, Засгийн газар 7 сарын 8 наас бензинийг онцгой албан татвараас чөлөөлсөн. Ингэхдээ импортын үнэ өмнөх 6-р сараас 11-33 хувиар өссөн учир Монголчууддаа 360-470 төгрөгөөр нэмэгдсэн бензин хэрэглүүлэхгүй чухам цагаа олсон “Эх оронч” шийдвэр гэж “гоншигнож” байсан. Даанч тэр үед уг нь бидэнд огт падгүй ч хамгийн үнэтэй “бензин” тэр тусмаа, “Өнөөдүүл”-ийн жишээ авах дуртай “Бренд” бишээ “брент” Лондонд 2 хувиар, харин Нью Йорк дээр 2,3 хувь хавьцаа өссөн гэж одоо цагийн хэл мэддэг “бацаан”- ууд хүртэл ойлгохоор мэдээ явж л байх чинь билээ. Гэтэл саяхан даа 10-аад хоногийн өмнө бас бензиний үнээ нэмсэн.
Гэтэл “Өнөөдүүл” чинь “нөгөөдүүл”-ээ өөрсдийнх нь “найрка”-г уусаар байгаад юмны наад цаадахыг ухаарахгүй маанаг болсон, аль эсвэл юм мэддэг хэд нь бүгд гараад явчихсан учир юу ч мэддэггүй, чадалгүй “нөгөөдүүл” нь эндээ үлдсэн юм чинь яав л гэж инээд алдан суудаг бололтой. Ядаж байхад “Өнөөдүүл” чинь мартамхай юм. Улс орны төлөө “нойр хоолгүй зүтгэж” байгаа ёстой манай Ж. Бат-Оргилын хэлдгээр “Улс орныг авч явж сурсан учир унахгүй байгаа” өнөөдүүл өөрсдийнх нь мөнгийг арвижуулсан “Цахим монгол” хөтөлбөрийн буянаар, “нөгөөдүүл” нь интернэт гэдэг юмтай болчихсоныг таг мартчихаж. Баярлаад л байх юм булан тохой бүрт “Мэдээлэл” байдаг болжээ.
Амралтын улирал болохоор юмны үнийг нэмдэг нь, айлын нөхрийг томилолтооро явсан хойгуур эхнэр лүү нь мөлхдөгөө хогийн “монгол гүндүүгүй” чанар гэдгээрээ халхавчилна. Саяхан даа, бас хэдэн “Өнөөдүүл” зун болонгуут хүмүүсийг наадамлаж байх үеэр “тог”-ны үнээ нэмэх гэж “нөгөөдүүл”- ийн нөгөө юу руу нь “мөлхөж” байгаад “гардуулж” тэгс ингэсхийн “хээгүй царайлж” байгаад мөрөө буруулсан.
Яг л нэг хулгайч шиг. Хүүхний “хормой сөхөх”- дөө хүртэл эр хүн шиг бай л даа. Сайхан хийморьтой эр хүнд салхи хүртэл тусалдаг юм л даа, уг нь. Бүсгүй ч өөрөө хүлээж байдаг юм л даа, уг нь.
Гэтэл хулгайч. Харанхуй шөнө, хүн бүлгүй айлын тотгоор тэмтрэн дайрах, арчаагүй хар шаар.
Бүсгүйчүүд минь ийм зүйрлэл авсанд намайг өршөөж үзээрэй. Энэ “Өнөөдүүл” чинь юмны үнийг яг л албан тушаал, алт мөнгө, ажил сургууль амлан хөөрхий зарим “тэдний охин шиг бүсгүйчүүдийн хормойг хулгайч шиг сөхдөг” шигээ нэмээд байгаа учир л “нөгөөдүүл”-ийн нэг нь ийм зүйрлэл авлаа.
Ийм үед эр хүн гэж өөрийгөө бодож буй “нөгөөдүүл” минь, “адуу”-ндаа явмаар байсан ч, явах ёстой байсан ч гэрээсээ бүү холд. Хулгайчийг бүү өөгшүүл. Тэр гахай хоншоорыг нь тас өшиглөөд хая. Тэр бензинийг нь бүү ав. Үр хүүхэд чинь өнөөдөр чамайг хоол олж ирээгүйд өлсөж болно, уйлж болно. Тэглээ гээд тэр “өнөөдүүл”-ийн боол болж, насан туршдаа өлсөж, уйлахгүй ээ.
Өмнөөс тосох их ирээдүй харин чамайг инээмсэглэн угтах болно. Хүүхдүүд чинь ч гэсэн хүмүүнлэг ардчилсан нийгэмд хүн шиг амьдарч, Хүннү Сүннүгийн түүхтэй эх орныхоо бүрэн эрхт эзэд нь болно. Харин “өнөөдүүл” Швейцарийн дансан дахь хадгалмжаа “тэврээд”, аль нэг улсаас иргэншилэл “гуйлгачилан” “жаргах” цаг удахгүй. За орхиё.
Интернэт байхад машинаар яах юм бэ? Байгаль орчин, улсын төсөв гээд ямар их хэмнэлт гарна гээч...Би эдийн засагч биш ч мах, талхны үнэ 2 дахин бууна даа. Хэрэв бид “адуу”-ндаа “явахгүй”, “голомт”-оо манаж чадах юм бол...
2009/08/10
Өнөө өглөө “өнөөдүүл чинь” бензиний үнийг дахиж 90 төгрөгөөр нэмчихэж. “Өнөөдүүл”-ийн “зовлон зүдгүүр”-ийг эх орныхоо төлөө хэрхэн яаж “зүтгэж” байгааг “ойлгосон”, Засгийн газар 7 сарын 8 наас бензинийг онцгой албан татвараас чөлөөлсөн. Ингэхдээ импортын үнэ өмнөх 6-р сараас 11-33 хувиар өссөн учир Монголчууддаа 360-470 төгрөгөөр нэмэгдсэн бензин хэрэглүүлэхгүй чухам цагаа олсон “Эх оронч” шийдвэр гэж “гоншигнож” байсан. Даанч тэр үед уг нь бидэнд огт падгүй ч хамгийн үнэтэй “бензин” тэр тусмаа, “Өнөөдүүл”-ийн жишээ авах дуртай “Бренд” бишээ “брент” Лондонд 2 хувиар, харин Нью Йорк дээр 2,3 хувь хавьцаа өссөн гэж одоо цагийн хэл мэддэг “бацаан”- ууд хүртэл ойлгохоор мэдээ явж л байх чинь билээ. Гэтэл саяхан даа 10-аад хоногийн өмнө бас бензиний үнээ нэмсэн.
Гэтэл “Өнөөдүүл” чинь “нөгөөдүүл”-ээ өөрсдийнх нь “найрка”-г уусаар байгаад юмны наад цаадахыг ухаарахгүй маанаг болсон, аль эсвэл юм мэддэг хэд нь бүгд гараад явчихсан учир юу ч мэддэггүй, чадалгүй “нөгөөдүүл” нь эндээ үлдсэн юм чинь яав л гэж инээд алдан суудаг бололтой. Ядаж байхад “Өнөөдүүл” чинь мартамхай юм. Улс орны төлөө “нойр хоолгүй зүтгэж” байгаа ёстой манай Ж. Бат-Оргилын хэлдгээр “Улс орныг авч явж сурсан учир унахгүй байгаа” өнөөдүүл өөрсдийнх нь мөнгийг арвижуулсан “Цахим монгол” хөтөлбөрийн буянаар, “нөгөөдүүл” нь интернэт гэдэг юмтай болчихсоныг таг мартчихаж. Баярлаад л байх юм булан тохой бүрт “Мэдээлэл” байдаг болжээ.
Амралтын улирал болохоор юмны үнийг нэмдэг нь, айлын нөхрийг томилолтооро явсан хойгуур эхнэр лүү нь мөлхдөгөө хогийн “монгол гүндүүгүй” чанар гэдгээрээ халхавчилна. Саяхан даа, бас хэдэн “Өнөөдүүл” зун болонгуут хүмүүсийг наадамлаж байх үеэр “тог”-ны үнээ нэмэх гэж “нөгөөдүүл”- ийн нөгөө юу руу нь “мөлхөж” байгаад “гардуулж” тэгс ингэсхийн “хээгүй царайлж” байгаад мөрөө буруулсан.
Яг л нэг хулгайч шиг. Хүүхний “хормой сөхөх”- дөө хүртэл эр хүн шиг бай л даа. Сайхан хийморьтой эр хүнд салхи хүртэл тусалдаг юм л даа, уг нь. Бүсгүй ч өөрөө хүлээж байдаг юм л даа, уг нь.
Гэтэл хулгайч. Харанхуй шөнө, хүн бүлгүй айлын тотгоор тэмтрэн дайрах, арчаагүй хар шаар.
Бүсгүйчүүд минь ийм зүйрлэл авсанд намайг өршөөж үзээрэй. Энэ “Өнөөдүүл” чинь юмны үнийг яг л албан тушаал, алт мөнгө, ажил сургууль амлан хөөрхий зарим “тэдний охин шиг бүсгүйчүүдийн хормойг хулгайч шиг сөхдөг” шигээ нэмээд байгаа учир л “нөгөөдүүл”-ийн нэг нь ийм зүйрлэл авлаа.
Ийм үед эр хүн гэж өөрийгөө бодож буй “нөгөөдүүл” минь, “адуу”-ндаа явмаар байсан ч, явах ёстой байсан ч гэрээсээ бүү холд. Хулгайчийг бүү өөгшүүл. Тэр гахай хоншоорыг нь тас өшиглөөд хая. Тэр бензинийг нь бүү ав. Үр хүүхэд чинь өнөөдөр чамайг хоол олж ирээгүйд өлсөж болно, уйлж болно. Тэглээ гээд тэр “өнөөдүүл”-ийн боол болж, насан туршдаа өлсөж, уйлахгүй ээ.
Өмнөөс тосох их ирээдүй харин чамайг инээмсэглэн угтах болно. Хүүхдүүд чинь ч гэсэн хүмүүнлэг ардчилсан нийгэмд хүн шиг амьдарч, Хүннү Сүннүгийн түүхтэй эх орныхоо бүрэн эрхт эзэд нь болно. Харин “өнөөдүүл” Швейцарийн дансан дахь хадгалмжаа “тэврээд”, аль нэг улсаас иргэншилэл “гуйлгачилан” “жаргах” цаг удахгүй. За орхиё.
Интернэт байхад машинаар яах юм бэ? Байгаль орчин, улсын төсөв гээд ямар их хэмнэлт гарна гээч...Би эдийн засагч биш ч мах, талхны үнэ 2 дахин бууна даа. Хэрэв бид “адуу”-ндаа “явахгүй”, “голомт”-оо манаж чадах юм бол...
2009/08/10
А. Арман “Хойч үеэсээ уучлал гуйн сөгдөх нь”
“Хойч үеэсээ уучлал гуйн сөгдөх нь”
Биднийг өршөө. Чадвал битгий зүхээрэй. Яаж ч чадаагүй нь түмэн буруу.
Эцсийн нэг өдөр биднийг шүүх, эрхэм Эх орны эздээс энэ цаг үеийнхээ 2 сая 700 мянган хүний нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Хойч үеийн Монгол улсын бүрэн эрхт эзэн таниас, эрх ямба, идээ будаа, өнгө мөнгөнд “цатгалдаж” эх орон байтугай эцэг эх, элгэн саднаа ч “өвөр зуураа” эсбөгөөс “өрөөл бусдад” зарж суугаа, нэгэн он тоолол дор арьс ширний цехийн хог хаягдалтай нэг голын уснаас цуг ундаалж, “Освенциум” – оос дутахгүй яндангын утаанд хамт хордож байгаа өнөө цагийн “Ардчилсан сонгууль”-аар гарч ирдэг 76 удирдагчдын нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Архи ууж мансуурахдаа л эх оронч болчихдог ааг омог нь багтаж ядсан мэт ч, арааны чинь ч пянг даахгүй арчаагүй зальтай новшнуудад, хонины морь шиг хазаарлуулан номхорсон түг түмэн хийморь нь үхчихсэн эрчүүдийнхээ нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Би Чингисийн удам гэж Лондон ч юм уу Сан Франциско, Сөүлийн бааранд нус нулимсаа унаган “гоншигнох” хар амиа бодон, эх орноо хаяад одсон 130 мянган “элит”-үүдийн нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Жирэмсэн эмийн шээх газраас холдож үзээгүй атал, жинхэнэ “улстөрч”, нутгийн ахын буянаар харанхуй хөмөрсөн тогоон дотроос гэв гэнэтхэн хуучин хүү шинэ хүү болон хувирч, аймгийн төв, хот суурин бүр алгасаад хөгжингүй баруунд хөл тавьсан ч, өнөөх л өчигдөр “Улаан хацартай” явсан шигээ эх орныхоо газар шороог “Улаанаар нь эргүүлэх” орчин цагийн бизнесмен нэртэй гадны боссуудын түүхий эд бэлтгэгчдийн нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Уучлаарай, ирээдүйн Иргэн та...
Увайгүй энэ захидлыг уншиж буй тэр агшинд чинь Монголын их говь шанхийн нутагт гурав дөрвөн асар том хар нүх ангайж харлаад, ийм болно тийм болно гэсэн гоё гоё рекламтай зурагт самбарууд руу нь ганц нэг золбин нохой шээж харагдах байх.
Уг нь наад хар нүхнүүд чинь алт эрдэнэсээр дүүрэн байсан юм. Бидний энэ үед. Харийхан биш харийханаас ч дор харалган “энэ цагийн эзэд бид” хамтдаа хамж аваачаад харийханд өгчихсөн юм.
Та нарын үед алт зэс, одооны алт зэснээс хэдэн зуу дахин үнэтэй болчихсон, Антарктид тив дээр дайны гал дүрэлзэж байгаа биз.
Айлын ус буцалгагчаас атомын бөмбөг хүртэл алт, зэсгүй бол ажиллахгүй гэдгийг амьдран буй энэ цаг үед маань харамсалтай нь ойлгох хүн ховор байна.
Бидэнд өвөг дээдэс байгаагүй мэт биднээс та нар төрж үлдэхгүй мэт аашилж байна.
Тэгээд л би “найз”-уудынхаа өмнөөс уучлал гуйя. Намайг ч гэсэн оруулаад бид бүгдийг уучлаарай.
2009/08/06
Биднийг өршөө. Чадвал битгий зүхээрэй. Яаж ч чадаагүй нь түмэн буруу.
Эцсийн нэг өдөр биднийг шүүх, эрхэм Эх орны эздээс энэ цаг үеийнхээ 2 сая 700 мянган хүний нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Хойч үеийн Монгол улсын бүрэн эрхт эзэн таниас, эрх ямба, идээ будаа, өнгө мөнгөнд “цатгалдаж” эх орон байтугай эцэг эх, элгэн саднаа ч “өвөр зуураа” эсбөгөөс “өрөөл бусдад” зарж суугаа, нэгэн он тоолол дор арьс ширний цехийн хог хаягдалтай нэг голын уснаас цуг ундаалж, “Освенциум” – оос дутахгүй яндангын утаанд хамт хордож байгаа өнөө цагийн “Ардчилсан сонгууль”-аар гарч ирдэг 76 удирдагчдын нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Архи ууж мансуурахдаа л эх оронч болчихдог ааг омог нь багтаж ядсан мэт ч, арааны чинь ч пянг даахгүй арчаагүй зальтай новшнуудад, хонины морь шиг хазаарлуулан номхорсон түг түмэн хийморь нь үхчихсэн эрчүүдийнхээ нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Би Чингисийн удам гэж Лондон ч юм уу Сан Франциско, Сөүлийн бааранд нус нулимсаа унаган “гоншигнох” хар амиа бодон, эх орноо хаяад одсон 130 мянган “элит”-үүдийн нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Жирэмсэн эмийн шээх газраас холдож үзээгүй атал, жинхэнэ “улстөрч”, нутгийн ахын буянаар харанхуй хөмөрсөн тогоон дотроос гэв гэнэтхэн хуучин хүү шинэ хүү болон хувирч, аймгийн төв, хот суурин бүр алгасаад хөгжингүй баруунд хөл тавьсан ч, өнөөх л өчигдөр “Улаан хацартай” явсан шигээ эх орныхоо газар шороог “Улаанаар нь эргүүлэх” орчин цагийн бизнесмен нэртэй гадны боссуудын түүхий эд бэлтгэгчдийн нэрийн өмнөөс уучлал гуйя.
Уучлаарай, ирээдүйн Иргэн та...
Увайгүй энэ захидлыг уншиж буй тэр агшинд чинь Монголын их говь шанхийн нутагт гурав дөрвөн асар том хар нүх ангайж харлаад, ийм болно тийм болно гэсэн гоё гоё рекламтай зурагт самбарууд руу нь ганц нэг золбин нохой шээж харагдах байх.
Уг нь наад хар нүхнүүд чинь алт эрдэнэсээр дүүрэн байсан юм. Бидний энэ үед. Харийхан биш харийханаас ч дор харалган “энэ цагийн эзэд бид” хамтдаа хамж аваачаад харийханд өгчихсөн юм.
Та нарын үед алт зэс, одооны алт зэснээс хэдэн зуу дахин үнэтэй болчихсон, Антарктид тив дээр дайны гал дүрэлзэж байгаа биз.
Айлын ус буцалгагчаас атомын бөмбөг хүртэл алт, зэсгүй бол ажиллахгүй гэдгийг амьдран буй энэ цаг үед маань харамсалтай нь ойлгох хүн ховор байна.
Бидэнд өвөг дээдэс байгаагүй мэт биднээс та нар төрж үлдэхгүй мэт аашилж байна.
Тэгээд л би “найз”-уудынхаа өмнөөс уучлал гуйя. Намайг ч гэсэн оруулаад бид бүгдийг уучлаарай.
2009/08/06
А. Арман “Барын нүд буюу Үл таних бүсгүй”
“Үл таних бүсгүй”
Түмпэн дотор өнгө өнгийн гадуур дотуур хувцас хийгээд, будаг шунхыг нь холилдтол нь хөөсөртөл савандаад хаясан мэт толгой минь эмх замбараагүй бодлуудаа цэгцэлж амжихгүй өвдөж байна.
Сайхан бороо дахиж орвол гадагш гарч ч магад. Гараад сайхан алхаж магад. Алхаж байгаад сайхан уумаар санагдвал нэг рестораны хаалгыг салхи сэвэлзтэл нь татаж ороод, хөлөө ширээн дээр нь шидэнгээ:
- Хүүе миний дүү менюгээ аваад ир дээ...гэж чангаар хашгирна даа...
Тэгээд нэг шил улаан дарс өмнөө тавьчихаад, гудамжаар холхиж буй хүмүүсийг цонхоор ажигласан шигээ тэр л хүмүүсийн амьдралыг би л шийдэж, миний хүссэнээр хорвоо оршин буй мэт, урам зориг уух тусам улам ихсэх нь юутай сайхан.
- Хүүе ээ чи Арман мөн үү?
Миний сууж байсан ширээний дэргэд өндөрдүү нуруутай, нөгөө Опра Уйнфра маягийн хагас тайрсан буржгар үстэй, цайвар гөлгөр арьстай, нүүрээ халхалсан том хар шил зүүсэн, нимгэн хөх ягаан ноолууран задгай цамцтай, залуухан бүсгүй зогсож байна. Надад түүний зөв хэмтэй тэгш хэлбэртэй чих, бас хүзүүндээ зүгээр л утсаар зүүчихсэн барын нүд чулуу таалагдлаа.
- Тийм ээ...Би байна.
- Ямар сонин учрал вэ? Ямар олон жил өнгөрөө вэ? Би энд түр суучих уу?
Хэн бэ гэдгийг нь санахгүй байсан ч би шуудхан татгалзаж чадсангүй. Ёсыг бодож өндийн түүнийг суухыг урилаа. Тэгээд ч ямар ч эр хүн огт танихгүй ч сайхан бүсгүй өөртэй нь яриа өдвөл дуртай л байдаг шүү дээ. Гэтэл энэ бүсгүй намайг таньж байна.
- Би Италид бараг 10 жил амьдарлаа. Саяхан наадмаар нутагтаа нөхөр охин хоёртойгоо ирээд тэгээд удахгүй буцна. Чи яг л хэвээрээ байна, гэхдээ мэдээж хэрэг жоохон банди биш эр хүн болжээ. Харин би их өөрчлөгдөж үү?
Уучлаарай, би ингэж хэлэх гэсэн ч чадсангүй...Амыг нь дагуулаад, “давхилаа”.
- Өө чи ч гэсэн хэвээрээ байна. Гэхдээ мэдээж жоохон охин биш, сайхан бүсгүй болжээ. Аан Италид амьдарч байгаа юм уу? Сайхан газар байхаа...
- Тийм ээ, гэхдээ төрсөн нутгыг бас сайхан дурсамжуудыг яаж гүйцэх билээ?
Миний санаа дагаад ч тэр үү? Тэр үл таних гоо бүсгүйн хоолой чичрэх шиг. Даанч том хар шилний цаанаас түүний бодлыг мэдэрнэ гэдэг тас харанхуй шөнө уулын цаана байгаа гэр дотор бурханы өмнө бадамлаж байгаа цор ганцхан зулыг олж хар гэсэнтэй л адил юм.
Яриагаа дүйвүүлэх гэж:
- Ойрд бороо их орж байгаа...
- Харин тиймээ хүүхэд шуухад хүртэл үхэж үрэгдсэн гэж сонссон...
- Харин тийм ээ...Өө мартсанаас чи юу уух вэ?
- Өөрийнхөө уух дуртай юмаа л ууя...
- Уучлаарай...?
Нөгөөх бүсгүй гэнэт тачигнатал инээд алдав. Тэр ресторанд сууж байсан хүмүүсийг эргэж хартал нь намайг хацраа улайж байгааг мэдэртэл хөхрөв. Тэгээд өндийж, юу ч болоогүй мэт намайг огт танихгүй хүн мэт гараад явчихав. Би дагах ёстой юу, үгүй юу.
Би үлдэв. Тэгтэй тэргүй хогийн тантан шиг амьдралын их холион бантан дунд учир начир байтугай урдахь замаа ч олж харахад хэцүүхэн тийм л мөчид тэртээх он цагийн өмнөх дурсамж...Энэ бүсгүй хэн юм бол?
Дурсамж гэснээс, тэр бүсгүйн хүзүүнд түрүүхэн зүүлттэй байсан барын нүд чулуу ширээн дээрх хоосон цагаан тавган дээр хэвтэж байх нь тэр. Мултраад уначихсан юм болов уу? Араас нь аваачиж өгөх хэрэгтэй...
Сандран тэр чулууг автал, дээр нь санамсаргүй зурчихсан гэмээр а дээр нэмэх б гэж жижигхээн сийлсэн байлаа. Тээр он жилүүдийн өмнөх шиг бүдэг бадаг гэхдээ бүүр түүрхэн нэгэн дурсамж сүүмэлзэж эхэллээ.
2009/07/30
Түмпэн дотор өнгө өнгийн гадуур дотуур хувцас хийгээд, будаг шунхыг нь холилдтол нь хөөсөртөл савандаад хаясан мэт толгой минь эмх замбараагүй бодлуудаа цэгцэлж амжихгүй өвдөж байна.
Сайхан бороо дахиж орвол гадагш гарч ч магад. Гараад сайхан алхаж магад. Алхаж байгаад сайхан уумаар санагдвал нэг рестораны хаалгыг салхи сэвэлзтэл нь татаж ороод, хөлөө ширээн дээр нь шидэнгээ:
- Хүүе миний дүү менюгээ аваад ир дээ...гэж чангаар хашгирна даа...
Тэгээд нэг шил улаан дарс өмнөө тавьчихаад, гудамжаар холхиж буй хүмүүсийг цонхоор ажигласан шигээ тэр л хүмүүсийн амьдралыг би л шийдэж, миний хүссэнээр хорвоо оршин буй мэт, урам зориг уух тусам улам ихсэх нь юутай сайхан.
- Хүүе ээ чи Арман мөн үү?
Миний сууж байсан ширээний дэргэд өндөрдүү нуруутай, нөгөө Опра Уйнфра маягийн хагас тайрсан буржгар үстэй, цайвар гөлгөр арьстай, нүүрээ халхалсан том хар шил зүүсэн, нимгэн хөх ягаан ноолууран задгай цамцтай, залуухан бүсгүй зогсож байна. Надад түүний зөв хэмтэй тэгш хэлбэртэй чих, бас хүзүүндээ зүгээр л утсаар зүүчихсэн барын нүд чулуу таалагдлаа.
- Тийм ээ...Би байна.
- Ямар сонин учрал вэ? Ямар олон жил өнгөрөө вэ? Би энд түр суучих уу?
Хэн бэ гэдгийг нь санахгүй байсан ч би шуудхан татгалзаж чадсангүй. Ёсыг бодож өндийн түүнийг суухыг урилаа. Тэгээд ч ямар ч эр хүн огт танихгүй ч сайхан бүсгүй өөртэй нь яриа өдвөл дуртай л байдаг шүү дээ. Гэтэл энэ бүсгүй намайг таньж байна.
- Би Италид бараг 10 жил амьдарлаа. Саяхан наадмаар нутагтаа нөхөр охин хоёртойгоо ирээд тэгээд удахгүй буцна. Чи яг л хэвээрээ байна, гэхдээ мэдээж хэрэг жоохон банди биш эр хүн болжээ. Харин би их өөрчлөгдөж үү?
Уучлаарай, би ингэж хэлэх гэсэн ч чадсангүй...Амыг нь дагуулаад, “давхилаа”.
- Өө чи ч гэсэн хэвээрээ байна. Гэхдээ мэдээж жоохон охин биш, сайхан бүсгүй болжээ. Аан Италид амьдарч байгаа юм уу? Сайхан газар байхаа...
- Тийм ээ, гэхдээ төрсөн нутгыг бас сайхан дурсамжуудыг яаж гүйцэх билээ?
Миний санаа дагаад ч тэр үү? Тэр үл таних гоо бүсгүйн хоолой чичрэх шиг. Даанч том хар шилний цаанаас түүний бодлыг мэдэрнэ гэдэг тас харанхуй шөнө уулын цаана байгаа гэр дотор бурханы өмнө бадамлаж байгаа цор ганцхан зулыг олж хар гэсэнтэй л адил юм.
Яриагаа дүйвүүлэх гэж:
- Ойрд бороо их орж байгаа...
- Харин тиймээ хүүхэд шуухад хүртэл үхэж үрэгдсэн гэж сонссон...
- Харин тийм ээ...Өө мартсанаас чи юу уух вэ?
- Өөрийнхөө уух дуртай юмаа л ууя...
- Уучлаарай...?
Нөгөөх бүсгүй гэнэт тачигнатал инээд алдав. Тэр ресторанд сууж байсан хүмүүсийг эргэж хартал нь намайг хацраа улайж байгааг мэдэртэл хөхрөв. Тэгээд өндийж, юу ч болоогүй мэт намайг огт танихгүй хүн мэт гараад явчихав. Би дагах ёстой юу, үгүй юу.
Би үлдэв. Тэгтэй тэргүй хогийн тантан шиг амьдралын их холион бантан дунд учир начир байтугай урдахь замаа ч олж харахад хэцүүхэн тийм л мөчид тэртээх он цагийн өмнөх дурсамж...Энэ бүсгүй хэн юм бол?
Дурсамж гэснээс, тэр бүсгүйн хүзүүнд түрүүхэн зүүлттэй байсан барын нүд чулуу ширээн дээрх хоосон цагаан тавган дээр хэвтэж байх нь тэр. Мултраад уначихсан юм болов уу? Араас нь аваачиж өгөх хэрэгтэй...
Сандран тэр чулууг автал, дээр нь санамсаргүй зурчихсан гэмээр а дээр нэмэх б гэж жижигхээн сийлсэн байлаа. Тээр он жилүүдийн өмнөх шиг бүдэг бадаг гэхдээ бүүр түүрхэн нэгэн дурсамж сүүмэлзэж эхэллээ.
2009/07/30
Subscribe to:
Posts (Atom)